‘Al Fadimem’ Türküsünün Bilinmeyen Hikayesi Gün Yüzüne Çıktı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ve Bayat ilçelerine bağlı köylerinde yıllardır dilden dile dolaşan ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki hüzünlü sevda hikayesi, yapılan kapsamlı bir proje ile aydınlatıldı. Bu değerli halk müziği eserinin kökenlerine inilerek, unutulmaya yüz tutmuş gerçekleri gün ışığına çıkarıldı.
Genç Bir Araştırmacının Edebiyat Tutkusu
TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nden 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir, tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında dikkat çekici bir çalışmaya imza attı. ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adlı proje, ‘Al Fadimem’ türküsünün gerçek öyküsünü ve ilk sözlerini birinci elden kaynaklarla derlemeyi amaçladı.
Halk Kültüründe Değişim ve Türkülerin İzinde
Proje, halk kültürünün önemli bir parçası olan türkülerde zamanla meydana gelen söz ve anlam kaymalarını incelemeyi hedefledi. Bu doğrultuda, ‘Al Fadimem’ türküsünün kahramanları Fadime Bostan ve Efe Kadir ile onların döneminde yaşamış akrabaları ve komşularıyla yapılan derinlemesine görüşmeler, araştırmanın temelini oluşturdu.
Gönüllü Kaçış ve Acı Bir Ayrılık
Yapılan görüşmeler, türkünün acı dolu öyküsünü gözler önüne serdi. Yoksul ve yetim olan Efe Kadir, sevdiği Fadime ile evlenmek için gerekli maddi imkanlara sahip değildi. Bu nedenle, Fadime’nin de gönüllü onayıyla onu kaçırmaya karar verdi. Ancak o dönemde resmi kayıt sistemindeki yaş tutarsızlığı nedeniyle, Fadime’nin yaşı büyük olmasına rağmen resmiyette küçük görünüyordu. Ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir tutuklanarak cezaevine gönderildi. Fadime ise ailesi tarafından başka biriyle evlendirildi. Bu zorlu ayrılık, Efe Kadir’in cezaevinde yazdığı ve ‘Al Fadimem’ türküsünün de içinde bulunduğu ağıtlarla dile geldi.
40 Yıllık Ses Kaydı, Türküye Yeni Bir Boyut Kazandırdı
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden alınmış 40 yıllık bir ses kaydının ortaya çıkması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireyleri tarafından özenle saklanan bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün günümüze ulaşan ilk sözlerine ulaşmada paha biçilmez birincil kaynak niteliği taşıdı.
Kayıp Kıta Bulundu, Türküye Yeniden Hayat Verildi
Saha çalışmaları ve elde edilen ses kaydı sayesinde, günümüzde bilinen sözlerinden farklı olarak türkünün daha önce kayıt altına alınmamış kıtaları da derlendi. Bu buluş, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaktan kuşağa aktarılırken geçirdiği değişimleri somut verilerle destekleyerek, halk müziğimizin yaşayan belleğini daha da zenginleştirdi. Bu çalışma, fikiradresi.com.tr olarak halk kültürümüzün değerlerini koruma ve gelecek nesillere aktarma gayemizin bir yansımasıdır.
