E-Ticarette Yeni Bir Gerçek: İade Ekonomisi Üretimden Pahalı Hale Geldi
Günümüzün dijitalleşen dünyasında, tek bir tıklamayla yapılan alışverişin sunduğu konforun bedeli giderek artıyor. Özellikle e-ticaretin hızla büyümesiyle birlikte, ‘tek tıkla iade’ kolaylığının ardında devasa bir iade ekonomisi operasyonu yatıyor. Bu durum, hem işletmeler hem de gezegenimiz için önemli maliyetler ve çevresel sorunlar doğuruyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, bu büyüyen ekonomik döngünün görünmeyen yüzünü ve etkilerini detaylı bir şekilde ortaya koydu.
Maliyetler Üretimi Geride Bırakıyor: Tersine Lojistiğin Yükü
Online alışverişin hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelmesiyle, tüketiciler için sunduğu kolaylıklar beraberinde karmaşık lojistik süreçleri getiriyor. Özellikle giyim gibi sektörlerde artan iade oranları, ‘tersine lojistik’ kavramını gündemin üst sıralarına taşıdı. Dr. Melisa Özbiltekin Pala’ya göre, masum görünen bir iade işlemi, ürünün orijinal üretim maliyetini dahi aşan operasyonel bir yüke neden olabiliyor. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etme noktasına getiriyor.
Tek Bir Ürünün Uzun Yolculuğu: İade Sürecinin Maliyeti
Bir ürünün müşteriden alınıp depoya geri dönmesi, basit bir işlem gibi görünse de aslında toplama, taşıma, titiz bir kalite kontrol, yeniden paketleme ve stoklama gibi birçok aşamadan oluşuyor. Dr. Pala, bu çok katmanlı sürecin maliyetini şu sözlerle özetliyor: “Örneğin, bir kazağın üretim maliyeti, ölçek ekonomileri sayesinde genellikle oldukça düşüktür. Ancak, iade edilen aynı kazağın geri dönüş süreci, tekil olarak bakıldığında çok daha yüksek bir operasyonel maliyet yaratır.” Bu maliyet artışı, işletmeler için önemli bir finansal baskı oluştururken, bazı durumlarda iade edilen ürünlerin ekonomik ömrünü tamamlamış gibi görülmesine neden olabiliyor.
Görünmeyen Karbon Ayak İzi: Çevresel Etkiler Büyüyor
Tüketicilerin en sık karşılaştığı iade nedenlerinden biri olan ‘beden uyuşmazlığı’, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi çevresel kirliliğe yol açıyor. Dr. Pala, tüketicinin ‘uymazsa geri gönderirim’ rahatlığının arkasında yatan görünmeyen karbon ayak izine dikkat çekiyor. Bir ürünün kargo ile toplanma merkezlerine, oradan ayrıştırma ve kalite kontrol birimlerine taşınması, yeniden paketlenmesi ve tekrar stoklanması, her adımda ciddi bir enerji tüketimi ve karbon salınımı anlamına geliyor. Özellikle hızlı moda sektöründe, bir ürünün iade süreci boyunca oluşan karbon emisyonu, ilk gönderimdeki emisyonu dahi aşabiliyor. Bu durum, sektörün genel ekolojik yükünü artırıyor ve iade ekonomisinin sürdürülebilirlik açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
Çözüm Stratejik İyileştirmede
Dr. Pala, bu karmaşık soruna yönelik çözümün stratejik iyileştirmelerden geçtiğini belirtiyor. Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve planlı bir şekilde yönetilmesiyle, taşıma optimizasyonu, enerji verimliliği ve geri dönüşüm altyapısının güçlendirilmesi gibi adımlarla risklerin en aza indirilebileceği ifade ediliyor. Doğru yönetilen tersine lojistik sistemleri, hem operasyonel verimliliği artırıyor hem de küresel sürdürülebilirlik hedefleriyle uyum sağlıyor.
Kategori: Ekonomi
Şehir: İzmir
